Duży tulipan, mały tulipan – jak rozpoznać wiek płyty Deutsche Grammophon

Etykiety DG: wieniec tulipanów i napis na obrzeżu

Na niemieckich tłoczeniach DG wieniec tulipanów dookoła etykiety występuje od 1958 do końca 1968 roku. Od 1969 roku etykieta ma prostą ramkę, a mała korona z tulipanów zostaje tylko u góry. W ramach tych okresów rok najlepiej poznać po napisie na obrzeżu, odczytywanym zwykle na godzinie pierwszej.

Źródło dat: Discogs, profil wytwórni Deutsche Grammophon. W praktyce zmiana ramki trwała dłużej, mniej więcej od 1968 do 1971 roku (Analog-Forum). Etykieta „Alle Hersteller” trafiała się też na późniejszych tłoczeniach.

Potoczne nazwy „duży tulipan” i „mały tulipan” bywają używane różnie. Najbezpieczniej rozumieć je tak: duży tulipan to wieniec dookoła etykiety (1958–1968), mały tulipan to korona tylko u góry, przy prostej ramce (od 1969).

Inne wskazówki: kod w martwym rowku, okładka, numer

Najpewniejszą wskazówką nie jest etykieta, tylko kod wyryty w martwym rowku przy etykiecie. Od 1954 do połowy 1972 roku DG zapisywała tam datę nacięcia matrycy: literę i liczbę (London Jazz Collector).

• Litera to miesiąc: A to styczeń, L to listopad, M to grudzień.

• Liczba to rok: 2 oznacza 1962, a 70 oznacza 1970.

• Przykład: w kodzie „4L2 HR-SL 138807 A” fragment L2 oznacza listopad 1962.

Pozostałe wskazówki są słabsze, ale pomagają:

• Data na tylnej okładce, np. „2/62”, to data druku okładki, nie tłoczenia płyty. Dodruki okładek dostawały nowe daty.

• Czerwona ramka „STEREO” na okładce była używana mniej więcej do 1965 roku (lee.classite). Okładka i etykieta nie zawsze pochodzą z tego samego roku. Jeden tytuł mógł mieć nawet kilka wersji okładki.

• Napis „Deutsche Grammophon Gesellschaft” był używany do 1970 roku. Później zostało samo „Deutsche Grammophon”.

• Numer katalogowy nie idzie równo z datą. Po serii SLPM 138 przyszła seria 139, od około 1965–1966 roku. Siedmiocyfrowe numery, np. 2530, pojawiły się w 1970 roku.

• Laminowanie okładki: nie znalazłem pewnego źródła, które wiązałoby je z konkretnymi latami.

Czy tulipan lepiej brzmi?

Nie ma na to twardego dowodu, są tylko relacje kolekcjonerów i się różnią. Wielu uważa wczesne tłoczenia z wieńcem tulipanów za lepsze, częściowo dlatego, że cięto je jeszcze na sprzęcie lampowym (Tracking Angle). Inni, porównując tłoczenia z Hanoweru, wolą późniejsze wydania z lat 70. i opisują je jako cichsze (Steve Hoffman Forums).

Jest też pułapka: DG używała tych samych matryc przez lata. Płyta z etykietą z lat 70. może więc mieć nacięcie z lat 60. Uczciwie porównać można dwa nacięcia, czyli dwa różne kody w martwym rowku, a nie dwie etykiety.

Dla kupującego wniosek jest prosty:

• Etykieta mówi o wieku egzemplarza i jest ważna dla kolekcjonera.

• O brzmieniu decyduje najpierw stan płyty, potem nacięcie. Płyta z tulipanem, ale zgrana, zagra gorzej niż zadbane późniejsze tłoczenie.

• Cena: wczesne tłoczenia w dobrym stanie są droższe, bo jest ich mniej, a nie dlatego, że na pewno lepiej brzmią.

Pytania i odpowiedzi

Co to jest „duży tulipan” na płycie Deutsche Grammophon?

To etykieta z wieńcem tulipanów dookoła. Na niemieckich tłoczeniach występuje od 1958 do 1968 roku.

Co to jest „mały tulipan”?

To etykieta z prostą ramką i małą koroną tulipanów tylko u góry. Pojawiła się w 1969 roku.

Jak sprawdzić rok tłoczenia płyty DG?

Najpewniej po kodzie w martwym rowku: litera oznacza miesiąc, liczba rok nacięcia matrycy. Pomocniczo po napisie na obrzeżu etykiety.

Czy data na tylnej okładce to data wydania płyty?

Nie. To data druku okładki, a okładki były dodrukowywane.

Czy płyty DG z tulipanem brzmią lepiej?

Nie ma na to dowodu. O brzmieniu decyduje głównie stan płyty i nacięcie matrycy, a nie sama etykieta.

Co oznacza napis „Alle Hersteller” na etykiecie DG?

To napis na obrzeżu etykiet z lat 1958–1966. Na etykietach z lat 1967–1968 jest w tym miejscu „Made in Germany”.

Płytę Kempffa z etykietą z wieńcem tulipanów znajdziesz w naszym sklepie: Beethoven – Koncert fortepianowy nr 5 „Cesarski” – Kempff, Leitner.