W pierwszej części pisałem o tym, że sceptycyzm wobec audiofilskiego voodoo bywa słuszny, ale łatwo mu wylać dziecko z kąpielą — uznać, że wszystko drogie to ściema. Druga teza dotyczy zjawiska pokrewnego, ale odwrotnego: wyśmiewania sprzętu, który wygląda absurdalnie, choć absurdalny wcale być nie musi.
Czy gramofon ważący 200 kg albo wzmacniacz przenoszony dźwigiem to zawsze audiofilskie voodoo? Nie zawsze. Część takiego sprzętu to projekty referencyjne, których celem nie jest sprzedaż w wysokim wolumenie, tylko sprawdzenie, gdzie leżą fizyczne granice danej technologii. To zupełnie inna kategoria niż produkt masowy — i ocenianie jej według tych samych kryteriów jest błędem metodologicznym, nie merytorycznym.
Analogia z Formułą 1
Nikt nie kupuje bolidu F1, żeby pojechać nim po zakupy do osiedlowego sklepu. Nikt też nie porównuje stosunku ceny do osiągów McLarena z Volkswagenem Golfem z 2005 roku — bo to porównanie nie ma sensu ekonomicznego ani technicznego. Bolid F1 istnieje po to, żeby zespół inżynierski sprawdził, ile da się wycisnąć z aerodynamiki, materiałów kompozytowych i układu napędowego bez żadnych kompromisów rynkowych. Wiedza z tego projektu spływa później częściowo do samochodów seryjnych — w postaci lepszych hamulców, materiałów czy elektroniki.
Ekstremalny sprzęt audio działa na tej samej zasadzie. Gramofon o masie 200 kg nie jest wart tyle, ile waży w złocie — jest projektem sprawdzającym, jak duża masa i sztywność konstrukcji wpływają na eliminację rezonansów własnych. Wzmacniacz wymagający dźwigu bada granice mocy, chłodzenia i stabilności zasilania bez typowych ograniczeń kosztowych. To są demonstratory technologii, nie produkty do porównywania cena/jakość z resztą rynku — dokładnie tak, jak bolidu F1 nie porównuje się z Golfem.
Gdzie jest granica tej analogii
Ta analogia ma jednak swoje ograniczenia i warto to od razu zaznaczyć, żeby nie stała się wytrychem usprawiedliwiającym każdą cenę. Bolid F1 jest weryfikowany bezlitosnym pomiarem — czasem okrążenia, telemetrią, wynikiem wyścigu. Nie ma tam miejsca na niezweryfikowane obietnice. Problem części "referencyjnego" sprzętu audio polega na tym, że brakuje mu odpowiednika stopera — jedynym dowodem skuteczności bywa opinia samego producenta lub przychylnego recenzenta. To nie znaczy, że projekt jest bezwartościowy, tylko że sama masa, cena czy rozmiar nie są dowodem niczego same w sobie. Dowodem jest ujawniona metodologia: co dokładnie zostało zmierzone, w jakim zakresie częstotliwości, jaką metodą.
Przykład, który dobrze pokazuje tę różnicę
Ciekawe jest to, że nawet twórcy tacy jak Ton Składowy, których naturalnym zajęciem jest wyszukiwanie audiofilskich absurdów, potrafią to rozróżnienie stosować w praktyce. W jednym z odcinków swojego cyklicznego przeglądu prasy audio, omawiając recenzję platform antywibracyjnych marki 10Hz by Vinylspot opublikowaną na Hifi Knights, opisał ją jako materiał, w którym "tym razem nie voodoo" gości na łamach — w przeciwieństwie do innych, bardziej szamańskich pozycji z tego samego przeglądu.
To nieprzypadkowe rozróżnienie. Platformy tego typu opierają swoje działanie na jawnie podanym zakresie częstotliwości rezonansowej wkładki i ramienia gramofonowego (8–12 Hz), do którego odwołują się także producenci wkładek, oraz na doborze konstrukcji do konkretnej masy danego gramofonu, a nie na uniwersalnym "polepszaczu dźwięku". Innymi słowy: rozróżnienie między voodoo a inżynierią nie zależy od tego, czy produkt jest drogi, ciężki albo nietypowy — zależy od tego, czy jego twórca jest w stanie jasno powiedzieć, co dokładnie mierzy i dlaczego to działa w danym zakresie fizycznym. Nawet krytyczny obserwator, który na co dzień poluje na absurdy, jest w stanie to rozróżnienie dostrzec i uczciwie odnotować.
Wniosek z obu części
Z połączenia obu tez wyłania się jedno praktyczne kryterium, niezależne od ceny, wagi i rozgłosu marketingowego: czy dostępne jest jawne uzasadnienie fizyczne, najlepiej poparte pomiarem, czy tylko obietnica wrażenia. Tanie akcesorium bez takiego uzasadnienia to potencjalne voodoo. Drogi projekt referencyjny bez takiego uzasadnienia — również. Natomiast produkt, który jasno pokazuje, co i dlaczego mierzy, zasługuje na poważne potraktowanie niezależnie od tego, czy kosztuje 50 zł, czy wymaga transportu dźwigiem.
W kolejnej części: konkretne sformułowania z recenzji i praktyczny sposób ich czytania.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google