Skąd wzięło się 440 Hz?

Współczesny standard stroju, czyli wysokość dźwięku "a¹", ustalono dopiero w 1939 roku na międzynarodowej konferencji w Londynie – i to z powodów czysto technicznych, związanych z generowaniem sygnału radiowego przez BBC. W 1955 roku potwierdziła go Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna jako standard ISO 16. Wcześniej, przez cały XIX wiek, strój w Europie systematycznie rósł – orkiestry grające w coraz większych salach koncertowych, dla coraz liczniejszej publiczności, stroiły coraz wyżej, bo mocniej naciągnięte metalowe struny grają po prostu głośniej. W niektórych miastach dochodzono nawet do 457 Hz, co powodowało realne problemy głosowe u śpiewaków operowych – Giuseppe Verdi domagał się z tego powodu obniżenia stroju do 432 Hz.

Dlaczego muzycy grający na instrumentach z epoki wracają do 415 Hz?

Strój 415 Hz – niższy o pół tonu od współczesnego standardu – to nie moda ani kaprys wykonawców historycznych. To rekonstrukcja realiów muzyki barokowej: małych, kameralnych sal pałacowych, gdzie muzyka grana była dla kilkudziesięciu, a nie kilku tysięcy słuchaczy, więc nie było potrzeby "przebijać się" dźwiękiem. Do tego dochodzą struny jelitowe zamiast metalowych, wypukły smyczek barokowy i naturalne instrumenty dęte blaszane bez wentyli – wszystko to razem daje brzmienie cieplejsze, bardziej matowe, ale i bliższe temu, co słyszała publiczność samego Vivaldiego czy Bacha.

Jak rozpoznać nagranie na instrumentach z epoki na winylu

Na okładkach i etykietach płyt winylowych z muzyką dawną warto szukać nazw takich wytwórni i serii jak L'Oiseau-Lyre (seria Florilegium), Deutsche Harmonia Mundi czy Erato, a także nazwisk pionierów wykonawstwa historycznego – Christophera Hogwooda i jego Academy of Ancient Music czy Nikolausa Harnoncourta. To sygnał, że nagranie powstało z użyciem instrumentów historycznych lub ich wiernych kopii, strojonych właśnie na 415 Hz.

415 czy 440 – co lepsze?

Odpowiedzi jednoznacznej nie ma – i chyba nie powinno być. Inaczej brzmi wielka sala koncertowa, inaczej kameralna komnata pałacowa; inna jest też wrażliwość słuchacza. Obie tradycje – współczesna i historyczna – mają swoje miejsce i swoich zwolenników.

W naszym sklepie regularnie pojawiają się oryginalne winyle z nagraniami na instrumentach z epoki – od baroku po klasycyzm. Zapraszamy do przeglądania oferty i śledzenia nowości.